meeschrijven met dzjoef

Beschaving @ interim

2

Interim- of uitzendarbeid is een vorm van voorlopige tewerkstelling. Anders dan het woord laat uitschijnen, lijkt de interim-arbeid zich permanent te vestigen in onze samenleving. We gingen in gesprek met een ex-consulente van een interimkantoor.

De wereld-expo van 1958 gaf aanleiding tot de introductie van interim-arbeid in België. Ze had nood aan hostessen om het hele spektakel te begeleiden. In 1987 kwam het tot aangepaste wetgeving. Sindsdien nam de uitzendarbeid enorm toe en werd zij de norm voor de nieuwe werkzoekende. Wat zijn hier de gevolgen van?

De ontwikkeling van interim-arbeid is eigen aan de neoliberale politiek. Outsourcing, flexibilisering, efficiëntie, liberalisering, privatisering, zijn allemaal fenomenen van de groei van een nieuwe vorm van arbeid en sociale organisatie. Interim-arbeid beantwoordt aan de behoeften van werkgevers op vele vlakken. Als er een tijdelijke nood bestaat voor werkgevers om meer mensen tewerk te stellen, dan kunnen ze dat opvangen met uitzendarbeid. Komt er een terugval, dan is het gemakkelijker afdanken. In de huidige economische crisis verdwenen heel wat ’vaste’ jobs. Iedereen kan zich makkelijk de jonge generatie werklozen in Spanje, Griekenland,… voor de geest halen en ook in de Arabische Lente was de massale (jongeren-) werkloosheid een belangrijk motief.

Zogenaamde heroplevingen van de arbeidsmarkt uiten zich hoofdzakelijk in een toename van flexibele, tijdelijke en onzekere contracten. Diegenen die hun intrede doen op de arbeidsmarkt en nog geen ’vast’ werk hebben, zijn de grootste slachtoffers. Een dag-, week-, of maand-contract wordt simpelweg niet verlengd. Iemand die interim-arbeid verricht ontwikkelt daardoor niet enkel een erg onzekere band met het uit te voeren werk, het is ook quasi onmogelijk om zich als werkende bijvoorbeeld syndicaal te organiseren indien zijn belangen op het spel staan.

KRITIEK BINNEN DE INTERIMSECTOR

De interimsector kwam om deze redenen al meermaals in opspraak. Onder andere de vakbonden nemen deze sector geregeld onder vuur. In tegenstelling tot de vakbonden werkte de politieke elite gretig mee aan de toename van flexibilisering en verdedigt ze dit beleid nog steeds (HLN.be, 2010). Maar hoe gaan werknemers uit de sector zelf daar mee om? Is er ook kritiek mogelijk binnen de interimkantoren? Wat denken de mensen die bij een interimkantoor werken zelf van de toename van flexibilisering en bestaansonzekerheid?

Accent werkt enkel met de jobs-optie-vast. Hoe gaat de interimsector om met de kritiek op dat het vooral om onzekere precaire contracten gaat?

Accent stapt mee in die kritiek op de interim-sector en ’onderscheidt’ zich daardoor van de interimsector. Ze geven de media gelijk in hun kritiek en benadrukken dat Accent enkel met jobs-optie-vast werkt. Dat betekent dat een bedrijf de uitzendkracht vast kan aannemen nadat hij zes maand in dienst is genomen via het uitzendkantoor.. In theorie vervangt de zes maanden proef die ze via Accent uitlopen de wettelijke proefperiode. In de praktijk loopt er nog een proefperiode van zes maand het bedrijf. Tegelijkertijd heeft Accent liever dat de tewerkgestelden na die zes maand geen vast contract krijgen, omdat ze dan weer iemand anders voor dezelfde functie kan aannemen via uitzendarbeid. Op die manier verdient Accent een heel jaar iets aan die vacature. De ’job optie vast’ is een verkoopstool om de beste instroom aan te trekken. De beste werkzoekenden zoeken een vaste job en een bedrijf zoekt de beste instroom. Door de constante opvolging en aanbiedingen van Accent, kan men mensen die niet tevreden zijn over hun werk na 125 prestatiedagen (die zes maanden, nvdr.) direct een andere job aanbieden.

Veel interimkantoren staan er leeg bij. Is het effect van de huidige economische crisis voelbaar bij de werknemers van de interimkantoren?

Ja, bij de medewerkers is dat zeker voelbaar. De druk wordt steeds hoger. Er is minder spontane instroom van kandidaten en bedrijven nemen ook minder snel nieuwe medewerkers aan. Van hogerhand spreken ze dat vanuit Accent tegen. Ze zeggen dat de economische conjunctuur gunstig is voor uitzendarbeid omdat er zo veel onzekerheid is, en dat tijdelijke jobs daarom de ideale oplossing zijn. De targets, het aantal calls, sollicitatiegesprekken en voorstellingen die medewerkers op dagelijkse basis moeten uitvoeren, blijven dezelfde als voor de crisis of gaan systematisch naar omhoog, maar dat is niet langer haalbaar. Medewerkers geraken oververmoeid want er is geen resultaat dat in verhouding staat tot wat ze presteren.

Er worden enorm veel mensen ontslagen waardoor met minder mensen hetzelfde werk gedaan moet worden. Ze krijgen het advies om onbetaalde overuren te kloppen om het werk gedaan te krijgen. Het variabele loon is belangrijk bij Accent en hangt af van de behaalde targets. Gezien de hoge target is het moeilijk om een degelijk variabel loon te bekomen. Daarnaast snoeien ze in de ’incentives’ of extralegale voordelen. Accent is erop gebrand heel veel mensen aan te werven om mensen zo snel mogelijk zo veel mogelijk te laten presteren. Ze noemen dat zelf: we rekken u, we stretchen u naar een ’higher level’. Uiteindelijk persen ze je uit zoals een citroen. Als er geen rek meer op uw rekker zit, dan is het Accent-verhaal gedaan. Op dat moment wordt je daar in een exitgesprek of een 5-voor-12 over aangesproken: “we voelen dat de rek er niet meer op zit en dat je niet meer zo gemotiveerd bent.”

j., 23 jaar,  Oostende:
“Via de VDAB kreeg ik het
voorstel om te solliciteren voor het visbedrijf Moru-
bel nv. Op 8 december zouden daarvoor testen door-
gaan bij Manpower. We mochten de volgende dag
om de uitslag van die testen gaan. We kregen een
lijst mee en ik stond bovenaan met de beste pun-
ten én de snelste tijd. Ik liep met dat papier naar de
consulente en riep: “Ik heb dus de job?” Toen zei ze:
“Nee, de job is voor iemand anders. Jij lijkt wel een
wandelende patattenzak.” Op dat moment word je
gewoon de grond ingeboord, wat verschrikkelijk is.

Targets? Incentives? Vijf-voor-twaalf?

Targets zijn de maandelijkse cijfers die we moeten halen om ’performing’ te zijn. Ze hebben een soort gausscurve opgesteld waarbij de werknemers in drie groepen worden ingedeeld. Er zijn mensen die heel goed presteren, er is de middenmoot, en dan zijn er diegenen die ondermaats presteren. Diegenen die ondermaats presteren krijgen een vijf-voor-twaalf. Een vijf-voor-twaalf is zoiets als een laatste waarschuwing voordat ze je ontslaan. Eigenlijk verkiezen ze wel dat je dan zelf je ontslag indient, zodat ze je niet moeten uitbetalen. Op het moment dat je een vijf-voor-twaalf krijgt zadelen ze je op met een onnoemelijk hoge target. Dat doel is dan quasi onmogelijk. Je mag dus nooit op je lauweren rusten en de middenmoot streeft er altijd naar om bij de besten te horen.

Eén van de kritieken die de afgelopen jaren uitvoerig naar boven kwam in de Media, is de discriminatie binnen de uitzendsector. Wat denk je daarvan?

Eigenlijk heeft dat twee luiken. Enerzijds zijn er de werkgevers die de discriminatie opleggen. De kandidaten die wij hen voorleggen, moeten aan allerhande criteria voldoen. Uiteindelijk discrimineert Accent dan niet, en bij Accent benadrukt steeds dat ze niet discrimineren. Wij verkopen onze klanten wat zij vragen.

Anderzijds is er de discriminatie bij de aanwerving van de werknemers van Accent zelf. Accent selecteert nogal wat op uiterlijk. Ze maakt gebruik van de ’4 p’s’ die staan voor de waarden van het bedrijf: Positivisme, Presence, Prestatiegerichtheid en Performance. Onlangs is er iemand ontslagen omdat ze vlechtjes droeg. Dat heet dan eufemistisch ’niet bedrijfscultuur-passend’. Dat begrip kun je heel breed interpreteren.. Er is ook een uitgebreide party-cultuur waar enorm op doorgevraagd wordt bij sollicitatiegesprekken. Je moet veel opgeven voor je job, ook je relatie. Tijdens opleidingen wordt ook benadrukt dat als mensen uit je niet werk-gerelateerde omgeving negatief doen over Accent, je ze maar beter kan laten vallen. Carrière is de top van Accent! Mensen die je niet steunen, moet je links laten liggen.

Als je vriend je niet steunt, maak je het maar beter gedaan. Onlangs zijn ze nu wel aan het ’veranderen’ met een familiedag,…

Er is een groot verloop bij de interimsector. Dat heeft mogelijks te maken met die enorme werkdruk. Hoe verklaart het management dat?

Het management stelt dat het mogelijk is om op te klimmen. De druk is echter zodanig groot, dat het niet mogelijk is om er lang te werken. Opklimmen tot een betere functie is enkel voor de besten weggelegd. Als je er een jaar werkt ben je er een ancien en ben je ’gelanceerd’. Ik herinner mij dat er tijdens een opleiding in mijn regio, nadat ik er een jaar werkte, de vraag gesteld werd wie er al een jaar werkte. Van de twintig mensen die deel uitmaakten van mijn regio waren er slechts twee personen die er al een jaar werkten. Er is dus een enorm groot verloop van werknemers.

Accent laat mensen die net van school komen, opstarten met een IBO-contract (IBO staat voor Individuele Beroeps- Opleiding). Het voordeel voor de werkende is dat hij erna een vast contract moet krijgen. Het variabele loon waar de werkende gedurende die drie maand recht op heeft (tijdens het IBO-contract) wordt pas gestort nadat je de proefperiode doorlopen hebt. Dat is eigenlijk niet wettelijk en ze benadrukken dan ook dat de VDAB dat niet mag weten. Het voordeel voor Accent is dat hun werknemer hen bruto enorm veel minder kost. Ze betalen het variabele deel van het loon slechts uit na dat IBO-contract. Daarna zijn ze wel verplicht je aan te nemen. Als je echter drie negatieve evaluaties krijgt, kunnen ze je toch ontslaan. Kom je van een vaste job, dan krijg je direct een vast contract met zes maand proef, of je krijgt een jaar lang weekcontracten. Veel werknemers moeten het een jaar lang met weekcontracten doen, waarna ze een jaarcontract krijgen met zes maanden proef.

S., 21 jaar, Ieper:
“Ik had in een bepaalde week
de late ploeg, dus om 22 u mocht ik naar huis. Ik
moest van Accent de dag nadien al om 5.30 u. op-
nieuw beginnen om iemand te vervangen en ik heb
dat gedaan. Toen ik gegeten had en me gewassen had,
was het al 23.30 u., ik heb dus maar vier uurtjes of zo
kunnen slapen. Accent heeft dat geapprecieerd en
ik was daardoor een ‘vaste uitzendkracht’. De vaste
uitzendkrachten proberen ze zoveel mogelijk dagen
te geven. Als er minder productie is, dan vliegen zij
die minder hun best doen eerst buiten, daarna vlie-
gen de vaste uitzendkrachten buiten en dan nemen
de vaste werknemers van het bedrijf de plaatsen van
de vaste uitzendkrachten in.”

Werknemers hebben Accent toch meermaals verkozen tot beste werkgever? Hoe verklaar je dat?

Die verkiezing gebeurt op basis van een enquête. Het resultaat ervan hangt erg af van de vragen. Als je ze naar de letter leest dan zijn ze ’in orde’ voor de HR-sector: “Zijn er incentives?” Ja, maar in afnemende mate. “Discrimineert uw werkgever?” Er is één zin die je moet vanbuiten leren als je bij Accent gaat werken: Accent discrimineert niet. Veel mensen vullen dat dan ook in zonder veel nadenken,  ook al is de enquête anoniem. Het is wellicht toevallig dat de enquête wordt opgestuurd na een verplicht weekendseminarie. Dat seminarie is onbetaald en pottenkijkers zoals partners van werknemers zijn er niet welkom. Op zo’n seminarie wordt je overdonderd met drank en feest. De week erna dien je die enquête in te vullen. De houdbaarheidsdatum voor Accent is ook maar één jaar. Ga je het eerste jaar niet akkoord met de bedrijfscultuur en de manier van aanpakken, dan vertrek je en vul je die enquête dus ook niet in.

Het eerste jaar vertrekken dus heel veel mensen die de enquête dan ook niet invullen. Aan het begin van de enquête staat er dat deze anoniem is, maar als je niet wilt ontslagen worden, dan vul je de enquête toch positief in. Verder is het zo dat de eerste tien bedrijven die bovenaan eindigen in de ranking, de sticker op hun deur mogen plakken. Aangezien er twee grote categorieën zijn, betekent het dat er twintig bedrijven zichzelf beste werkgever mogen noemen. De enquête gaat bovendien uit van de Vlerick Management School. Dat zegt genoeg.

Hoe staat Accent tegenover de vakbonden?

Accent is absoluut tegen de vakbonden. Enkele jaren terug was er een sketch op een seminarie. De vakbond werd afgeschilderd als de boeman die al onze voordelen zou afnemen. Er werd één euro extra maaltijdcheques en een extra dag verlof beloofd, indien niemand zich kandidaat stelde voor de sociale verkiezingen. Als er één iemand zich kandidaat stelde, ging je heel veel werknemers ongelukkig maken, zeiden ze op het seminarie. Niemand van de zevenhonderd werknemers heeft zich kandidaat gesteld. Normaal gezien is dat wettelijk verplicht in zo’n groot bedrijf. Er dient zich echter eerst iemand kandidaat te stellen vooraleer dat wettelijk afdwingbaar is. Dat is dus pas verplicht indien zich iemand kandidaat stelt. Vakbonden zijn bij Accent de ’onnozelaars’ en de ’vijand’, en beletten Accent zijn business te runnen. Vakbonden belemmeren Accent om zijn mission statement te vervullen:

“Being the best performing temp to perm, HR company with an absolute focus on quality and excelling in service for his Royal Majesty the customer.” Dat mission statement dient iedereen vanbuiten te kennen en wordt met de hand op de rechterborst gescandeerd. Op opleidingen moeten verschillende regio’s het tegen elkaar op scanderen. In de realiteit zetten ze ook regio’s en mensen tegen elkaar op.

Accent vroeg bij haar sollicitaties wat het favoriete standje is van diegene die kandideert. Is er veel seksisme binnen Accent?

Make-up, hakken en blazer zijn verplicht voor vrouwen. Te diepe decolletés en te korte rokjes mogen niet. Vrouwen zouden ook meer charmes hebben en beter verkopen. Mannen moeten een kostuum dragen. Er is meer seksisme op de feestjes en seminaries, op de werkvloer dient het er professioneler aan toe te gaan.

Je stelde al dat je met targets werkt. De prestaties zijn heel erg geïndividualiseerd. Welk effect heeft dat op mensen en op de sfeer?

Wekelijks publiceert Accent een ranking. Elke woensdag zie je dan wie er op nummer een staat bij Accent. Je krijgt dat niet in je mailbox maar er Accent verwacht wel dat je elke woensdag tot op de komma weet hoeveel omzet je als persoon draait. Dat leidt tot heel wat concurrentiestrijd, ook in het kantoor zelf. Indien een consulent een topkandidaat, bijvoorbeeld een ingenieur, in het werk kan steken, dan is dat goed voor zijn omzet. En bijgevolg is dat dus minder goed voor de omzet van een collega. Daardoor doen we het vaak ook slechter dan de échte concurrentie, omdat er zoveel onderlinge concurrentie is binnen het bedrijf. Ook tussen kantoren onderling is er concurrentie. Kandidaten die zouden moeten doorgegeven worden aan andere kantoren, worden niet doorgegeven omdat dat relatief nadelig is voor het kantoor waar hij zich aanmeldde. Het kantoor waar hij zich aanmeldde, wil hem zelf in het werk steken. Die logica wordt gecreëerd door Accent zelf. Doordat je constant beoordeeld wordt op je eigen cijfer i.p.v. het cijfer van de groep, worden die kandidaten niet doorgegeven.

Dat hangt samen met de carrière die je bij Accent moet maken. Je kan alles krijgen door een bepaald omzetcijfer te behalen. Wil je iets specifiek bekomen, dan kan je daar een target voor aanvragen. Bijvoorbeeld: liposuctie, borstvergroting, maagring, auto,… Dat lijken misschien ’extreme’ voorbeelden, maar zo werkt het wel. Behaal je je dagomzet van 20.000 euro als target, dan krijg je de door jouw aangevraagde borstvergroting. Er heerst een cultuur dat je ’het’ moet maken. Hoe rijker je bent, hoe beter. Je kan het zo zot niet bedenken of je kan er een target voor aanvragen.

S., 21 jaar, Genk:
“Begin januari 2012 ging ik naar
Manpower en die consulente zei: “Wij helpen alleen
mensen die echt willen werken.” Hoe grof is dat? Het
is niet omdat ik blond en klein ben en er verzorgd
bijloop, dat ik niet wil werken. Na enig aandringen,
wou ze me inschrijven en moest ik alles weer opnieuw
zeggen om me een tweede keer in te schrijven.”

Eerder dit jaar bekritiseerde het programma Hautekiet Accent omdat zij in de jobomschrijving gevraagd had om je leven zowat op te geven voor je job (zie rechts onder, Accent, 2013). Hoe hebben ze daar intern op gereageerd?

Enerzijds zijn er de mensen die erg pro-Accent zijn en die achter de vacature stonden. Anderzijds waren er mensen die niet gediend zijn met de vacature. Accent wil vooral op carrière gerichte mensen. Zij denken voor u. Het motto is: doen, niet denken. Tegenwoordig gebruiken ze een belbutler, die de vragen dicteert die jij moet stellen als je naar iemand belt. Je bent dan een robot die nog vragen aframmelt, zodat je sneller de juiste kandidaat vindt.

Jobomschrijving:

“Je bent een echte ‘telephone-call-addict’ die na 101 telefoons per dag in zijn/haar wagen verder belt om dan ‘friendstalk’ te voeren. Je kan het niet aan om elke dag zo veel info te krijgen dat jouw hoofd ontploft maar toch weet je welke taken prior te behandelen. (…) Jouw partner steunt jou met hart en ziel als jij voor de zoveelste keer een netwerk, opleiding, training hebt van Accent waardoor je die avond niet kan koken en gezellig met hem/haar voor de buis kan zitten of andere dingen kan doen…”

Bedankt voor het interview!

L., 26 jaar, Oostende:
“Ik ben al vijf maanden in
elk interimkantoor ingeschreven en er bestaat overal
een dossier van mij. Toen ik in januari opnieuw naar
Adecco ging, had ik een vacature mee om in Gam-
ma te werken. De consulente zei me dat ik me eerst
moest inschrijven. Ik heb me dus opnieuw moeten
inschrijven, een dossier moeten maken en alweer
diezelfde rotte testen moeten doen. Uiteindelijk heb
ik er toch niets meer van gehoord.”

Vanaf 1 september 2013 staat nieuwe wetgeving een nieuwe reden toe om interimmers aan te werven. Ze heet ’motief instroom’, is door de sociale partners overeengekomen en is vrij voordelig voor de tewerkgestelde (ACV, 2013). De nieuwe reden is erg in het nadeel van de uitzendkantoren en de werkgevers. Maar Accent leidt nu mensen op om dat nieuwe motief nooit te gebruiken. Wettelijk gezien mocht uitzendarbeid tot nog toe eigenlijk slechts gebruikt worden voor drie redenen: voor de vervanging van een vaste werknemer waarvan het contract ten einde is of tijdelijk geschorst, voor een tijdelijke vermeerdering van het werk, of voor uitzonderlijk werk.

interimarbeidVoortaan zijn aanwervingen mogelijk met de bedoeling om ze later vast aan te nemen. Vandaag gebruiken werkgevers uitzendarbeid en masse in hun voordeel om mensen juist niet vast te moeten aannemen. De nieuwe reden zal erg veel verplichtingen inhouden voor zowel de interimkantoren als voor de werkgevers. Onthou dat tewerkgestelden niet de klanten zijn van de interimkantoren. De klanten van de interimkantoren zijn de bedrijven. En klant is koning. De uitzendkantoren zijn de werkgevers van de interimmers.

Ruud Dauwe

De getuigenissen van jongeren over hun ervaring met de consulentes van interim-kantoren is een selectie uit het Zwartboek interim (KAJ) en handelen niet over de interviewee. De foto is genomen van een willekeurig Accent-kantoor.

Bronnen

Deel dit artikel

Over de auteur

Dzjoef.be is de opvolger van de kritische stadskrant TiensTiens. De vijfkoppige hoofdredactie onderhoudt het webmagazine en laat zich ondersteunen door vrijwilligers die nu en dan hun inzichten publiceren. Bijdragen? Neem contact op: stadskrantdzjoef@gmail.com.

XSLT Plugin by BMI Calculator