meeschrijven met dzjoef

De lentes bewegen. Potentieel van een nieuwsoortige beweging?

0

Op vrijdag 20 maart gaat de derde editie van de Gentse Lente van start, op 21 maart de eerste editie van de Kortrijkse Lente: evenementen van onderuit waarbij verschillende informele netwerken op de Internationale dag tegen racisme een sociaal statement maken door een cultureel event.

Kortrijkse lente

Op 21 maart begint de lente en is het meteen ook de Internationale dag tegen racisme. Het is geen toeval dat ze samenvallen. Het is immers een dag van vernieuwing, van wedergeboorte en van hoop. Lentes zijn revoluties, in Praag of Tunesië. Revoluties dragen namen van bloemen: anjers of jasmijn. Bloemen ontluiken in de lente, en zo is de cirkel rond. Geen lente zonder het afwerpen van het oude en het omarmen van het nieuwe. Geen lente zonder revolutie, in ons denken of daarbuiten. We begraven oude gedachten (of woorden) en beginnen met iets nieuws.

Vlaanderen is toe aan een nieuwe benadering van culturele diversiteit. De huidige benadering zit immers te veel gevangen in het categoriaal denken: te veel wij/zij. Deze aanpak heeft zich vandaag ergens vastgereden in een exclusieve integratielogica: samenleven is voorwaardelijk en aanpassen vooral onvermijdelijk. Die logica is ervoor gaan zorgen dat we vandaag mensen te veel reduceren tot hun culturele afkomst, en nog recenter: tot hun religie. Dialoog voorbij die verschillen wordt steeds moeilijker. In onze samenleving – waarin superdiversiteit de norm is en waar tweede, derde en vierde generaties mensen met een migratieachtergrond legio zijn – is deze benadering niet langer houdbaar. Er is geen wij/zij meer, alleen die superdiversiteit.


Nood aan een nieuwe benadering van culturele diversiteit

We moeten dus op zoek naar een nieuwe benadering. Een benadering die minder exclusief en categoriaal is. Wat die nieuwe benadering wordt, weten we zelf ook niet. We weten wel dat we dringend ruimte moeten maken voor meer autonome emancipatieprocessen. Dat zijn processen die van onderuit ontstaan, vanuit een gedeelde en wervende ambitie om er samen op vooruit te gaan. We zien die processen tot stand komen op plekken waar er gewerkt wordt aan concrete zaken. Op plekken waar het ‘samen dingen doen’ de bovenhand krijgt op het ‘praten over’ of het thematiseren van culturele diversiteit.

De Gentse en Kortrijkse Lentes vertalen de vraag “hoe kunnen we samen zoeken naar een nieuw en inclusief samenlevingsmodel” naar een concrete praktijk. Op 20 en 21 maart wordt met een cultureel programma een sociaal statement gemaakt. De ambitie van de Gentse Lente was (en is) om de veelheid aan culturele referentiekaders die een stad rijk is te tonen, zonder daarbij mensen te reduceren tot hun culturele achtergrond. Daarmee belichamen we die superdiversiteit. We zetten in op locaties in het centrum van de stad, op plekken die iedereen met elkaar moet delen: pleinen, straten en parken. Creatief en artistiek talent, jong en oud, krijgen een centrale rol. Dit vooral om te tonen dat de stad samen gecreëerd en beleefd wordt. Niet de culturele diversiteit, maar de solidariteit in die diversiteit wordt tijdens de Gentse Lente gevierd.

Meer cultuur, minder culturaliseren

De cijfers liegen er niet om: één op drie kinderen jonger dan vijf heeft een migratieachtergrond. Dat onze toekomst divers is, is dus een feitelijk gegeven. Desalniettemin houden de maatschappelijke instellingen geen gelijke tred met deze evolutie. Zowel de politieke, economische, educatieve als culturele instellingen blijven opvallend wit gekleurd. Als antwoord daarop worden tal van toeleidings- of interculturaliseringsinitiatieven op poten gezet die vertrekken vanuit lineaire en paternalistische denkbeelden. We zoeken plaats voor “anderen” in “onze” instellingen en zijn verbaasd als “zij” niet deelnemen. Als gevolg daarvan zien we dat er zich meer en meer praktijken ontwikkelen binnen eigen verbanden en netwerken, parallel aan deze instellingen. In het struikgewas ontwikkelen zich nieuwe boeiende praktijken die een waaier aan culturele referentiekaders en expressievormen omarmen. Het uitblijven van (h)erkenning voor deze praktijken zorgt er echter voor dat het een verhaal van ongelijke partners blijft en dat het denken in culturele tegenstellingen verder wordt versterkt.

Het belang om in te zetten op de erkenning van deze informele netwerken en praktijken met diverse culturele referentiekaders kan dus moeilijk overschat worden. Laat ons echter niet terugvallen op de oude recepten van toeleiding en integratie, maar vooral plaatsmaken voor autonome ontwikkeling, ruimte voor experiment en nieuwe stemmen. De netwerken zijn er, de creativiteit is er en de goesting ook. Wat nodig is, is de ruimte waar mensen voor zichzelf kunnen praten en zich kunnen uiten, los van labels en categorieën. In deze fysieke (en mentale) ruimtes groeien nieuwe vormen van solidariteit en burgerschap.

We zijn ervan overtuigd dat een nieuwe benadering van culturele diversiteit begint door van onderuit te bouwen aan die nieuwe vormen van solidariteit en burgerschap. Essentieel in die zoektocht is dat het zoeken zich ent op een concrete plek – hier dus de stad – en vorm krijgt door middel van een concrete praktijk, in het samen organiseren – hier dus een groot volksfeest!

In de woorden van Tess Vonck, journaliste bij Mo*: “De Lente is een symbolisch begin. Het is een oproep om de bestaande orde in vraag te stellen, duurzame mentaliteitsverandering teweeg te brengen die hopelijk ook uitmondt in pragmatische politieke beslissingen. Alle maatschappelijke veranderingen en revoluties beginnen daar, in de hoofden van de mensen, met een klein knopje dat langzaam tot een weelderige bloesem groeit”1.

 

Mehdi Maréchal
Bart Rogé

Dit artikel verscheen eerder op dewereldmorgen.be

Deel dit artikel

Over de auteur

Dzjoef.be is de opvolger van de kritische stadskrant TiensTiens. De vijfkoppige hoofdredactie onderhoudt het webmagazine en laat zich ondersteunen door vrijwilligers die nu en dan hun inzichten publiceren. Bijdragen? Neem contact op: stadskrantdzjoef@gmail.com.

XSLT Plugin by BMI Calculator