meeschrijven met dzjoef

Holy Smoke! Arcelor Mittal, het Stalen Monster van Gent

0

Drie vierde van de Gentse CO2-uitstoot wordt veroorzaakt door één bedrijf. Staalbedrijf Arcelor-Mittal in de Gentse Zeehaven stoot jaarlijks 25 keer meer broeikasgassen uit dan de verwarming van alle Gentse huizen samen. Of 18 keer meer dan alle Gentse uitstoot veroorzaakt door auto’s en vrachtwagens. Hoe past dit in het klimaatambities van de stad Gent? En wat kunnen wij hier aan doen?

Wie staal wil maken heeft veel, heel veel, energie nodig en de omzetting ervan stoot nog eens enorm veel CO2 uit. Daarnaast stoot het Gentse bedrijf ook veel fijnstof uit, wat volgens een recent rapport onder meer een aangetoonde impact heeft op de ademhaling van heel wat jongeren in de Gentse Kanaalzone.

Arcelor Mittal is de grootste staalproducent ter wereld, met zo’n 10 procent van de wereldwijde staalproductie. De mastodont, geleid door Lakshmi Mittal, één der rijksten ter wereld, beheert wereldwijd zowel staalfabrieken als mijnen en laat een gitzwarte biografie zien als het neerkomt op respect voor mens of milieu.

Greenwashing

De staalindustrie is wereldwijd verantwoordelijk voor zo’n 7 à 8 procent van de CO2-uitstoot en is naast de energiesector en de cementindustrie de grootste bedreiging voor ons klimaat. Maar al vele jaren is Arcelor Mittal, via intense lobby-inspanningen, erin geslaagd het Europese klimaatbeleid naar haar hand te zetten. Het resultaat is dat deze staalgigant kan blijven vervuilen en tegelijk slapend rijk wordt met de doorverkoop van uitstootrechten die ze gratis krijgt. Laat je dus niet bedotten door de groen-ogende persberichten en promobrochures van de staalindustrie. Het zijn meesters in ‘greenwashing’ en in het onder druk zetten van lokale overheden bij wie ze dreigen met delokalisatie en lokale werkloosheid. Het miljoenenschandaal van de Arcelor-fabriek te Seraing enkele jaren geleden spreekt hier boekdelen. Eerst eist Arcelor miljoenen euro’s emissiecertificaten van de Waalse regering om haar fabriek in Seraing open te houden, om die vervolgens na inning ervan alsnog te sluiten en 600 man op straat te gooien.

Groener staal?

Prognoses vanuit de staalindustrie zelf spreken van een jaarlijkse stijging van de staalproductie met zo’n 3%. Staal wordt voornamelijk gebruikt voor auto’s, vrachtwagens, treinen, schepen, … en in de constructie van gebouwen. De staalproductie lijkt hand in hand te gaan met de god van de Economische Groei, door heel wat beleidsmakers als noodzakelijk kwaad gezien. De industrie spreekt al jaren over de ontwikkeling van ‘groener’ staal, maar wie de literatuur hierover leest, bemerkt dat die voornamelijk gebaseerd is op twee principes: het zeer riskante “Carbon Capture” principe (“steek het onder de grond”) en massaal gebruik van biomassa (“stimuleer ontbossing en geef de klimaatrekening door aan een ander”). Tja. Enig lichtpuntje is de recyclage van schroot, wat veel minder energie-intensief is. Dit beantwoordt echter bijlange de groeiende staalhonger niet.

Klimaatschepen

Het Gentse stadsbestuur acht zich,bij monde van schepen van Klimaat Tine Heyse, niet verantwoordelijk voor deze mega-uitstoot van Arcelor Mittal. Ondanks het feit dat dit staalbedrijf zo’n 5.000 lokale werknemers telt, en het Gentse stadsbestuur taksen int bij het bedrijf, heet de uitstoot “Europees” te zijn, en van bovenlokaal belang. Tegelijk wordt volmondig erkend dat de Europese Klimaatinspanningen via het Emissiehandelssysteem (ETS) tot op heden op niks zijn uitgedraaid, en meer zelfs, de grootste vervuilers betaald worden in plaats van te moeten betalen. De uitstoot van Gentse ETS-bedrijven daalde tussen 2007 en 2014 met amper 0,5 procent en zit in 2015 wellicht weer boven het pre-crisiscijfer van 2007.

Transitie-initiatieven zijn fijn om politiek mee uit te pakken en de electorale achterban te sussen, en ze vormen uiteraard de weg van de minste weerstand. Maar een klimaatbeleid is het niet.

Maar er is méér. Wij peilden de afgelopen maanden enkele keren expliciet bij het kabinet van de Gentse klimaatschepen naar hun visie op het Arcelor-verhaal, en daar kregen we maar één boodschap te horen: staal is nodig. Punt. Dit lijkt “Holy Smoke”, die boven iedere vorm van kritiek staat. Ook het stadsbestuur lijkt dus te geloven in de dreigementen van Arcelor Mittal. Het bedrijf correcte milieunormen of limieten opleggen zou ervoor zorgen dat het verkast naar elders, wat de globale klimaatrekening er niet beter op maakt.

Dit soort chantage zorgt ervoor dat ook het Gentse klimaatbeleid de ogen lijkt te sluiten voor de grootste klimaatvervuiler op het Gentse grondgebied. Nadenken over bijkomende milieunormen of zelfs een inkrimping van de staalproductie, lokaal of wereldwijd, behoort blijkbaar niet tot de opties in het Gentse Klimaatkabinet.

Dan maar recht afstevenen op een klimaatcatastrofe?

Het Gentse stadsbestuur slaagt alvast in haar city-marketing. Ze verkoopt zich graag als klimaatvriendelijke stad, terwijl ze wel de tweede grootste CO2-uitstoot van Vlaanderen heeft. Uiteraard heeft zij het ‘ongeluk’ heel wat industrie van bovenlokaal belang te huisvesten, waardoor het veel moeilijker is om klimaatdoelstellingen te behalen, vergeleken met progressieve steden zonder havengebied. Maar dat we dan tenminste een koe een koe noemen, in plaats van de Gentenaars te sussen dat het allemaal wel dik in orde komt met het klimaat én met de ‘business as usual’.

Wanneer we een échte ‘modal shift’ durven visualiseren, waarbij het gros der Gentenaars en mensen daarbuiten aan autodelen doet, de premies voor bedrijfswagens verdwijnen, de lokale middenstand wordt gestimuleerd, en er verder wordt geïnvesteerd in een efficiënt en betaalbaar openbaar vervoer, en er minder staalvretende prestige-bouwprojecten worden gepland, dan kan en zal de staalproductie ernstig verminderen, met een zeer hoge klimaatwinst tot gevolg. Uiteraard gaat dit niet van één dag op de andere, maar mogen we tenminste geloven dat dit kan, en NU alle mogelijke stappen zetten naar deze noodzakelijke transitie? Beeld je in: massale groene tewerkstelling op de ex-mega-site van Arcelor … of: méér mensen voor onderwijs, verzorging, cultuur, jeugd, sport, en geleide afbouw van tewerkstelling in de staalindustrie. Een beetje….anders gaan leven, met behoud van ons welzijn. Wanneer gaan we ervoor? Welke Gentse politieke partij durft haar nek uitsteken?

Hoezeer stadslandbouwprojecten, extra fietspaden, veggie-schoolmaaltijden, resto-restjes en isolatiepremies een symbolisch belang hebben en ons de weg wijzen naar een meer ecologische wereld, ze zijn op zich niet voldoende om het klimaat te redden. Wanneer deze positieve (én belangrijke) transitie-initiatieven niet samengaan met een visie op een echt “groenere economie” en reconversie van klimaatonvriendelijke sectoren, blijven zij gerommel in de marge. Fijn om politiek mee uit te pakken en de electorale achterban te sussen, en uiteraard de weg van de minste weerstand. Maar een klimaatbeleid is het niet.

Stad Gent en de haven

Stad Gent heeft echter wél wat meer politieke macht over de industrie in de Gentse Zeehaven dan ze haar inwoners wil doen geloven. Spijtig genoeg lijkt ze die macht vooral aan te wenden om de havenindustrie te laten groeien, groeien, groeien, en faciliteert ze binnen haar Havenbedrijf (waarvan de Raad van Bestuur gevuld is met (hiervoor bezoldigde) Gentse gemeenteraadsleden van alle kleuren) de verankering van de staalindustrie en het aantrekken van onder meer duizenden tonnen voedsel en gewassen in het Zuiden, om hier tot brandstof te verwerken.

We hebben dus een stadsbestuur dat de afgelopen jaren zeer dure klimaatbeloften heeft gemaakt. En in de praktijk die niet nakomt, onder meer door het schrappen van niet minder dan 87% van de Gentse uitstoot uit haar klimaatplan-statistieken. Er is echter heel wat politieke retoriek en handige cijfertjes om dergelijke morele spreidstand te verrechtvaardigen.

Nieuwe milieuvergunning voor Arcelor Mittal

Gelukkig zijn we hier met een lakmoestest.

Binnenkort vraagt ons Stalen Monster een nieuwe milieuvergunningsaanvraag aan die haar uitstoot voor de volgende decennia zal reguleren. De Stad Gent heeft hierin een adviserende rol. Bij deze een dringend verzoek aan het Gentse stadsbestuur om NU na te denken over een advies, dat een duidelijke stop zet op expansie van de vervuiling de volgende jaren, en, als het even kan, een vermindering van de CO2- en fijnstof-uitstoot afdwingt. Al is het maar om de kinderen in Zelzate en Sint-Kruiswinkel wat minder ongerust te maken over papa’s hardnekkige hoest.

Tijd om kleur te bekennen. Het gaat tenslotte om de toekomst van onze kinderen. En er zit een zekere spoed achter. Of niet soms?

Zin om mee het dossier van Arcelor-Mittal op te volgen?

De eerste stap is de opmaak van een Milieu-effectenrapport. De inspraak bestaat erin dat je de inhoudstafel van de MER in opmaak kan aanvullen en andere alternatieven kunt opperen. Daarna dient Arcelor Mittal zijn milieuvergunningsaanvraag in. Ook hierop kun je reageren. Contacteer Steven Geirnaert steven at gentsmilieufront.be.

Tekst: Steven Desanghere

Foto: Haven van Gent ArcelorMittal 25-06-2011 19-35-39 door Paul Hermans (Eigen werk). Licentie CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons.

Deel dit artikel

Over de auteur

Dzjoef.be is de opvolger van de kritische stadskrant TiensTiens. De vijfkoppige hoofdredactie onderhoudt het webmagazine en laat zich ondersteunen door vrijwilligers die nu en dan hun inzichten publiceren. Bijdragen? Neem contact op: stadskrantdzjoef@gmail.com.

XSLT Plugin by BMI Calculator