meeschrijven met dzjoef

Klimaatzaak van de laatste kans

1

Klimaatzaak staat weer in de Vooruit. In de Domzaal waar ze vorig jaar op 1 december hun initiatief bekendmaakten, klimt medeoprichter Stijn Meuris omstreeks oktober op het event ‘No Voice To Waste’ opnieuw op een podium. Zelfs zonder gitaar raakt hij een gevoelige snaar: het klimaatbeleid van België.

Tekst Sarah Van Meel. Foto’s Damiano Oldoni

Rechtszaak uit liefde
We noemen het in een bizarre zin een rechtszaak uit liefde”, grinnikt Stijn Meuris tijdens ons interview. Liefde voor de medemens, de planeet, het klimaat. Zen, boeddhistisch, peace, love and understanding? Mispoes, vzw Klimaatzaak speelt dit hard en sleept de Belgische overheden voor de rechter. Belofte maakt schuld, ook als het over klimaat gaat. ”Wij zijn geen clubje BV’s die zomaar aan de kant gaan.

Vooruit
Vorig jaar op 1 december maakt vzw Klimaatzaak haar initiatief bekend in de Vooruit. Elf medeoprichters, waaronder een aantal bekende Vlamingen zoals Stijn Meuris, richten de vzw Klimaatzaak op. Zij willen dat de Belgische Staat het klimaatbeleid onder de loep neemt en de beloftes nakomt die ze onder andere in het VN Klimaatverdrag van 1992 gemaakt heeft als Annex I-land. Bijgestaan door een Belgisch-Nederlands advocatenteam, onder wie Roger Cox, vatten zij de strijd voor een beter klimaat aan.

Dédain
De toon is hoopvol, het geloof in een verhelderend gesprek is groot. Begin maart volgt een nietszeggend gesprek op het kabinet van federaal minister Marghem (“Er hing daar een dedain”), wat zorgt voor teleurstelling en verontwaardiging. Na deze koude douche kiezen Stijn Meuris en compagnie voor de radicale optie. “Wij zoeken geen vijanden, wij hoopten effectief tot maart dat wij een gesprekspartner hadden in onze overheden. Dat was duidelijk niet het geval. Wij hebben dan uiteraard het geweer van schouder veranderd. Als jullie niet willen, gaan wij voor de hard way”. Op 27 maart is het zover: de deurwaarder betekent de dagvaarding. The game is on.

Nederlandse wereldprimeur
Op 24 juni 2015 winnen de Nederlandse collega’s van Urgenda hun zaak. De rechtbank in Den Haag beslist dat de Nederlandse Staat zich meer moet inzetten om de uitstoot van broeikasgassen in Nederland te verminderen. Concreet gezien betekent dit dat de uitstoot in 2020 ten minste 25 procent lager moet zijn dan die van het referentiejaar 1990. De euforie en vreugdetranen van de Nederlandse advocaat Roger Cox en Urgenda staan in schril contrast met de donderwolk die boven het kabinet-Rutte hangt. Dat beslist niet veel later om in beroep te gaan.

Blijkbaar zitten wij met een bevolking die – het is wel hard wat ik zeg – het aan hun reet zal roesten.

Blijkbaar zitten wij met een bevolking die – het is wel hard wat ik zeg – het aan hun reet zal roesten.

Wake-up call
In tal van landen werd dit op de voet gevolgd, ook in België door vzw Klimaatzaak. Terwijl Klimaatzaak opgelucht ademhaalt, gaat er bij Belgische overheden een alarmbelletje af. “Er is sinds Urgenda iets veranderd. Wij kregen het signaal van binnenin dat er toch wel crisisoverleg is geweest. Plotseling kwam het besef dat men dit kon verliezen.” Vzw Klimaatzaak krijgt het gevoel eindelijk serieus te worden genomen.

Groene Don Quichot

Niet alleen vecht vzw Klimaatzaak tegen de staat, ze moet ook opboksen tegen de vaak hardnekkige vooroordelen die zich in de hoofden van (onwetende) burgers genesteld hebben.

Wat ik heel belangrijk vind aan die klimaatgroep, is dat het mensen zijn van wie je het soms niet zou verwachten. Laat ons eerlijk zijn: we hebben daar een bepaald beeld van. Het zijn groene jongens, vegetariërs, ze rijden niet met de auto, enkel met de fiets, ze nemen het openbaar vervoer, hebben zonnepanelen op hun dak enzoverder. Wel, in zekere zin wijken wij van dit beeld af en dat vind ik juist een voordeel.

Blijkbaar zitten wij met een bevolking die – het is wel hard wat ik zeg – het aan hun reet zal roesten. Dat is werkelijk ongelofelijk… Ik vind dat heel straf (raast door). Iedere keer als de woorden milieu, omgeving of klimaatbeleid vallen, word je weggezet als een soort idioot, als een groene Don Quichot, wat ik niet ben, wat wij niet zijn.

De appel versus de peer

Hoewel de overwinning van onze noorderburen een boost is voor Klimaatzaak, wordt dit door Meuris genuanceerd. “Eerst en vooral is er geen enkele directe link tussen een uitspraak in Den Haag en een uitspraak in Brussel, zelfs niet qua sfeer. Het zijn aparte entiteiten. Ten tweede is justitie een totaal ander gegeven in ons land. Ik mag daar niet al te donker over worden, maar ik denk dat we allemaal beseffen dat de rechtsgang bij ons een stuk complexer en moeilijker leesbaar is dan in Nederland, waar alles één-op-één en duidelijk is.”

Achillespees
Zowel voor de Nederlandse als voor de Belgische zaak is de uitkomst onzeker. Winnen is één ding, de beslissing afdwingen is iets helemaal anders en dat weten de Belgen ook. “Op zich maakt de uitkomst niet veel uit; we hebben immers geen sanctioneringsinstrument. Dit is de achillespees van de zaak”, verklaart Meuris. Achillespees of niet, aan opgeven wordt niet gedacht. “Zelfs als wij in 2016 onze rechtszaak zouden verliezen, is er nog niets gebeurd. Wij hebben ons altijd sterk gemaakt en als dat zo mocht zijn, beginnen we gewoon opnieuw.

Deel dit artikel

Over de auteur

XSLT Plugin by BMI Calculator