meeschrijven met dzjoef

The Loop: Uplace aan de Leie

0

Het verzet tegen The Loop in Gent komt te laat, schrijft Pascal Debruyne. Maar dit gevecht tegen het Uplace aan de Leie moet niettemin gevoerd worden om het Ruimtelijk Uitvoeringsplan (RUP) open te breken. Doordat het stadsbestuur met zijn verleden worstelt, is dit vreemd genoeg ook een strijd tegen een Paars-Groen bestuur met sociaalecologische ambities.

Het megaproject ‘Uplace’ is een anachronisme dat haaks staat op de duurzame stad van de toekomst. Meer auto’s zorgen voor meer files, en meer autoverkeer veroorzaakt meer fijn stof (PM10) en stikstofoxiden (NOx). Deze bedreigen de volksgezondheid met een toekomstige stijging van kankers en longaandoeningen, en met een verlies tot 3 levensjaren of 5 dagen per levensjaar. Minstens 42.218 omwonenden uit Vilvoorde en Machelen dreigen een pak meer fijn stof in te ademen door de toestroom van extra voertuigen (DM, 12/02/2015). Ondanks deze tegenwerpingen, besliste de Vlaamse regering vorige week door te gaan met ‘een Uplace light-versie’ van 55.000m² retail.

“Het wordt tijd dat onze overheden duidelijk kiezen voor de toekomst van bewoners”

Voor de gezondheid van omwonenden, het tegengaan van nog meer verkeer en het vernietigend effect op kleinhandel in stadskernen waarin men investeerde, vragen zowel Hans Bonte van SP.a als Karel Van Eetvelt van Unizo de terugtrekking van Uplace, niettegenstaande de schadeclaims. Econoom Paul De Grauwe noemt Uplace een vorm van ‘crony capitalism’, een vorm van kapitalistische ontwikkeling waarbij politieke en economische elites te veel op elkaars schoot zitten (VRT Radio 1 journaal, 14/02/2015).

‘Machiavellian Megaprojects’ is de term die de Deense stadsonderzoeker Bent Flyvbjerg hanteert om de logica van machtsspelletjes tussen elites te beschrijven en de heersende intransparantie. Zijn boek ‘Megaprojects and risk: an anatomy of ambition’ uit 2003, was een aanklacht tegen bestuurders die met grootscheepse infrastructurele projecten te grote financiële risico’s nemen met publieke middelen, gebaseerd op een chronisch over-optimisme dat rationele participatie en beslissingen op lange termijn onder druk zet. “Wie behalve Bart Verhaeghe, wil Uplace eigenlijk nog? Dat is toch geen draagvlak?”, zei Hermes Sanctorum van Groen. Hij vraagt de onmiddellijke stopzetting van Uplace, en dat ondanks de contractuele beloftes en schadeclaims.

Lusten en lasten

Een project als ‘Uplace’ is geen unicum. We zien een soortgelijk megaproject ook in Gent op The Loop. Na Ikea en andere winkels moet daar in de nabije toekomst een outletcenter komen van +/- 39.000 m² retail en outlet. Het project werd door Groen uit de 19de eeuwse gordelbuurt ‘De Muide’ gejaagd, maar het kwam onder Paars langs de achterdeur terug. Het project zou zo’n extra 2 tot 3 miljoen bezoekers per jaar aantrekken. Dat is ongeveer hetzelfde aantal wagens als de stadsparkings in de stadskern die het aanzuigeffect aanzwengelen.

Die stadsparkings kwamen tot stand tijdens het “én-en”-beleid onder Paars, waarbij ‘én’ milieu, ‘én’ meer autogerichte ontwikkeling de beleidsmatige package deal vormden. Helaas sluimert dat verleden door in deze nieuwe bestuurscoalitie in de ontwikkeling van dit outletcenter. De meeste beslissingen, zoals de goedkeuring van de RUP uit 2007 werden in het verleden genomen. Maar de beslissing van toen zet wel de toekomst van de stad en zijn bevolking onder druk. Ondanks het feit dat het outletcenter ‘The Loop’ elk jaar miljoenen extra auto’s naar Gent zal lokken – want de hele site is volledig afgestemd op automobilisten – is het voortschrijdend inzicht dat er is in het nieuwe stadsbestuur onvoldoende om dit project tegen te houden.

Hoewel’The Loop’ elk jaar miljoenen extra auto’s naar Gent zal lokken, is het voortschrijdend inzicht van het nieuwe stadsbestuur onvoldoende om dit project tegen te houden

De intransparantie heerst op The Loop, waar de NV Grondontwikkeling Handelsbeurssite het beheer doet. Die NV bestaat uit het semi-publieke stadsontwikkelingsbedrijf (AGSOB), dat een 70-tal procent van de gronden in handen heeft en de private actoren NV Schoonmeers-Bugten/Bannimo Real Estate NV, Euro Crossroads Property Developers (EPCD) en Artexis, die samen zo’n 30 procent van de gronden bezitten. Daarom vroeg het Gents MilieuFront (GMF) in 2014 al een aantal keren de overeenkomsten op tussen de stad en de projectontwikkelaars. De verzoeken werden afgewezen omdat er ‘vertrouwelijke’ informatie in staat.

De overheid investeert ook hier ten voordele van private ontwikkelaars. De E40 krijgt over enkele jaren een extra rijstrook tussen Zwijnaarde en Sint-Denijs-Westrem om het toenemende verkeer op te vangen. Meer zelfs, het stadsbestuur investeert zelfs 20 miljoen euro vanuit het Mobiliteitsbedrijf Gent om de 2846 parkeerplaatsen te mogen exploiteren voor projectontwikkelaar Banimmo en Mc ArthurGlen, zo meldden de onderzoeksjournalisten van de nieuwssite ‘Apache’. En die grote ondergrondse parking zal nog meer verkeer aantrekken.

De keuze voor dit outletcenter zet het sociaalecologische bestuursakkoord waarbij de nieuwe bestuurscoalitie zich profileert als duurzame stad met klimaat-neutrale ambities tegen 2030, een sterk parkeerplan en een broodnodig mobiliteitsplan, zwaar onder druk. Verkeer zorgt voor 30% van alle emissies. Bovendien roepen de publieke investeringen via allerlei constructies in tijden van besparingen vragen op. En dan zwijgen we nog maar van de publieke investeringen in het winkelapparaat en de publieke ruimte van de stadskern gedurende vele legislaturen.

Rip the Loop

Het verzet tegen het Gentse Uplace aan de Leie komt te laat, maar dit gevecht moet niettemin gevoerd worden om het RUP terug open te breken. Vreemd genoeg is dit tegelijkertijd een strijd tegen een Paars-Groen bestuur met sociaalecologische ambities. Het Gents MilieuFront (GMF) zegt al beroep aan te tekenen bij de raad voor vergunningsbetwistingen. Er zijn bezwaren op vlak van mobiliteitseffecten op grote schaal, maar ook op het vlak van de interne verkeersafwikkeling en de ambities van de stad inzake klimaatneutraliteit.

Het wordt tijd dat onze overheden duidelijk kiezen voor de toekomst van de steden en zijn bewoners. Centraal staat daarbij de gezondheid van stadsbewoners en de leefbaarheid van de stad, en niet winst voor projectontwikkelaars. De schadeclaims die Hermes Sanctorum in vraag stelt op Vlaams niveau, zouden ook in Gent in vraag moeten gesteld worden. De publieke kosten en toekomstige ‘externe’ kosten en lasten die niet geïntegreerd zijn in dit project, zorgen ervoor dat dit project veel duurder uitvalt op lange termijn dan de PR-retoriek die het moet verkopen. “Uplace is not my place”, klinkt het groene devies. Wel, het outletcenter op ‘The Loop’ evenmin.


Pascal Debruyne is postdoctoraal stadsonderzoeker aan de UGent.
Dit artikel verscheen eerder op www.demorgen.be

Deel dit artikel

Over de auteur

Dzjoef.be is de opvolger van de kritische stadskrant TiensTiens. De vijfkoppige hoofdredactie onderhoudt het webmagazine en laat zich ondersteunen door vrijwilligers die nu en dan hun inzichten publiceren. Bijdragen? Neem contact op: stadskrantdzjoef@gmail.com.

XSLT Plugin by BMI Calculator